Drukuj
z Bożey Łaski
My A L E X A N D E R I.
Cesarz Wszech Rossyi, Król Polski
etc. etc. etc.
Wszem w obec i Każdemu komu o tem wiedzieć należy, a mianowicie Obywatelom Królestwa
Naszego Polskiego wiadomo czyniemy, iż Izba Senatorska i Izba Poselska stosownie do
przedstawionego w imieniu Naszem proiektu i po wysłuchaniu Mówców Rady Stanu i Kommissyów
Seymowych, uchwaliły co następuie:
Prawo Kodexu karzącego dla Królestwa Polskiego. Stan prawny: 2006-10-04
zmiany:
1825-08-06 Dz.PrKP.1825.9.40/1
           Dz.PrKP.1825.9.40/2 art. 9


Wstęp Ogólny.
Artykuł 1.
O przestępstwie.
Każdy czyn wolny, ninieyszem prawem zakazany, iest przestępstwem

Artykuł 2.
Wolne opuszczenie czynu ninieyszem prawem nakazanego iest równie przestępstwem.

Artykuł 3.
Skutek przestępstwa.
Przestępstwo pociąga za sobą karę i obowiązek wynagrodzenia szkód zrządzonych.

Artykuł 4.
Podział przestępstw.
Przestępstwa wszelkie dzielą się na trzy klassy : I. na zbrodnie; II. na występki; III. na
przewinienia policyine.

Zbrodnie są przestępstwa na które prawo przepisuie kary główne.

Występki są przestępstwa na które prawo wymierza kary poprawcze..

Przewinienia policyine są, które pociągaią kary policyine.

Artykuł 5.
Rodzaie kar.
Kary główne są:

1. Śmierć.

2. Więzienie warowne na całe życie.

3. Więzienie warowne do czasu, to iest od lat 10 do lat 20.

4. Więzienie ciężkie od lat 3 do lat 10.

Kary poprawcze są:

1. Zamknięcie w domu poprawy, od dni 8. do lat 3.

2. Osadzenie w domu aresztu publicznego od dni 8 do lat 3.

3. Kary pieniężne od 40 do 2000 złotych polskich.

4. Kara cielesna od 16 do 120 razów, w oddziałach ar. 219 oznaczonych.

Kary policyine są:

1. Kara pieniężna do 40 zł. polsk.

2. Aresztu policyinego lub domowego do dni 8.

3. Kara cielesna do 16 razów.

Artykuł 6.
Prawne oznaczenie zbrodnią występków i przewinień.
Za zbrodnię, występek, lub przewinienie policyine, taki tylko czyn uważany i ukarany bydź powinien,
który w ninieyszem prawie za zbrodnię , występek, lub przewinienie policyine iest uznany.

Artykuł 7.
Podział prawa karnego.
Ninieysze prawo karne dzieli się na trzy części czyli księgi.

Pierwsza obeymuie zbrodnie i ich kary; Druga występki i kary na nie; Trzecia przewinienia i kary
policyine.

Artykuł 8.
Niewiadamość prawa nie wymawia.
Niewiadomość ninieyszego prawa, nikogo od odpowiedzialności i kary nie uwalnia.

Artykuł 9.
Kogo dotyka kara i wynagrodzenie szkód.
Kara dotyka tylko samę osobę przestępcy.

Kary pieniężne prawomocnemi wyrokami za życia obwinionego zasądzone, tudzież wynagrodzenia cywilne
przechodzą do iego następców z pozostałego po nim maiątku.

Artykuł 10.
O przestępstwach mieszkańców kraiowych za granicą popełnionych.
Mieszkańcy kraiowi, popełniaiący przestępstwa w kraiach obcych, za uięciem onych podług praw
ninieyszych sądzeni i karani bydź maią, bez względu na prawa tego kraiu, w którym zbrodnie popełnili.

Artykuł 11.
O przestępstwach cudzoziemców w kraiu lub za granicą popełnionych.
Cudzoziemcy za popełnione w kraiach Polskich przestępstwa, podlegaią karom ninieyszem prawem
przepisanym.

Artykuł 12.
Jeżeli cudzozomiec popełnił za granicą zbrodnię, lub występek przeciwko Rządowi Królestwa
Polskiego, lub tyczące się papierów publicznych i rzeczy menniczney kraiu tuteyszego, natenczas w
razie uięcia onegoż równie iak mieszkańcy tuteyszo-kraiowi, podług ninieyszego prawa sądzony i
karany bydź winien.

Artykuł 13.
Gdyby zaŚ popełniona za granicą przez cudzoziemca zbrodnia lub występek nie tyczyły się przedmiotów
dopiero wspomnionych, natenczas, dostrzeżony przestępca obcy w kraiu tuteyszym, winien bydź
przytrzymany, i władzom kraiu do którego należy wydany. Gdyby iednak odebranie onegoż nie nastąpiło,
naówczas ma bydź sądzony podług praw kraiu tego, w którym przestępstwo popełnił, ieżeli łagodnieyszą
przepisuią karę; ieżeli zaś ostrzeyszą stanowią, sądzony i karany bydź ma podług prawa ninieyszego.

Artykuł 14.
O przestępstwach woyskowych w służbie.
Woyskowi w czynney służbie zostaiący, co do przestępstw tyczących się służby woyskowey, podlegaią
wyłącznie przepisom kodexu woyskowego.

Co się zaś tyczy przestępstw ze służbą woyskową związku nie maiącycych; względem tych, ieżeli są
zbrodniami, lub takiemi występkami, których kodex karzący woyskowy nie obeymuie, woyskowi pod Sąd
karzący cywilny przez naywyższą kommendę woyskową po wyrok i karę odesłani ieżeli zaś są
przewinieniami policyinemi, podług praw woyskowych przez właściwą władzę woyskową sądzeni i karani
będą,

Artykuł 15.
O przestępstwach osób Poselstwa zagraniczne składaiących
Posłowie i osoby dyplomatyczne Mocarstw zagranicznych pod prawem narodów zostaiący, przepisom
ninieyszego prawa nie ulegaią; osoby dwór lub orszak onychże skiadaiące, ieżeli do tego samego kraiu
należą z którerego iest poselstwo, również od przepisów prawa ninieyszego są wyięte.KSIĘGA PIERWSZA
O zbrodniach.
DZIAŁ I
O zbrodniach w ogólności
Artykuł 16.
O złym zamiarze.
Nie masz zbrodni bez złego zamiaru. Zły zamiar nietylko jest w tenczas, gdy zły skutek który z
czynu nastąpił był przewidziany i zamierzony; ale i w tenczas, gdy w innym złym zamiarze czyn
przedsięwzięty został, a inny zły skutek który z onegoż rzeczywiście wyniknął, podług naturalnego
biegu rzeczy łatwo mógł bydź przewidziany.

Artykuł 17.
Przyczyny wymawiaiące zły zamiar.
Czyn lub opuszczenie, nie poczytuie się za zbrodnię; ieżeli

a) Sprawca używania rozumu iest zupełnie pozbawiony.

b) Jeżeli cierpi czasowe zmysłów pomieszanie, i w czasie takowym dopuścił się szkodliwego czynu.

c) Jeżeli popełnił czyn szkodliwy w zupełnem bez zamiaru iednak popełnienia zbrodni piiaństwie,
albo w takowem zmysłów obłąkaniu, iż sam nie wiedział co czynił.

d) Jeżeli sprawca przez przemoc lub obcą siłę, którey żadną miarą oprzeć się nie zdołał, do
popełnienia czynu szkodliwego był zmuszony.

e) Jeżeli taki błąd zaszedł, który w uczynku nie dozwolił poznać zbrodni.

Jeżeli czyn szkodliwy z samego trafu, bez wpływu woli sprawcy,

f) z niedbalstwa lub niewiadomości skutków onegoż wyniknął.

Artykuł 18.
Małoletni karom za zbrodnie nie podlegaią aż po skończonym roku piętnastym wieku swego, gdy
zbrodnia z czynu; a po skończonym roku ośmnastym, gdy zbrodnia z opuszczenia wynikła. Lecz karani
bydź powinni poprawczo, podług przepisów księgi drugiey.

Artykuł 19.
Boiaźń pogróżek, których skutek za pomocą zwierzchności lub innych sposobem odwróconym bydź mógł,
nie wymawia od kary sprawcę, ieżeli z umysłu zrządził szkodę.

Artykuł 20.
Zbrodnie popełniane na osobach złoczyńców, szalonych, i na takowych

którzy sami żądaią spełnienia na sobie czynu zbrodniczego, lub nań zezwalaią, równie iak inne,
podług praw karane bydź powinny.

Artykuł 21.
O wspólnikach zbrodni.
Za wspólnika zbrodni, uważany będzie każdy, który przed lub wśród wykonania takowey przez dawanie
rozkazu, rady, pogróżki, nauki, pochwały, przez czynne i umyślne danie pomocy lub środków do
wykonania czynu potrzebnych, przez usunięcie przeszkód, dany przytułek i przechowywanie zbrodniarzy
przed dopełnionym czynem, i tym podobnemi sposoby bezpośredniemu sprawcy z wiedzą o zamiarze do
spełnienia zbrodni dopomaga.

Artykuł 22.
O uczestnikach zbrodni.
Uczestnikiem iest ten, który się z przestępcą przed popełnionym czynem porozumiał względem udziału
zysku albo korzyści, lub względem udzielenia mu pomocy lub przytułku po dopełnić się maiącym czynie.

Artykuł 23.
O daiących pomoc zbrodni.
Jeżeli pomoc dana była bez poprzedniego porozumienia się z sprawcą i po dokonanym iuż czynie, lub
też ieżeli zyski i korzyści były szukane ze zbrodni późniey wiadomey, natenczas daiący pomoc,
uważany nie będzie wprawdzie za wspólnika lub uczestnika popełnioney zbrodni, lecz za osobne
przestępstwo staie się odpowiedzialnym.

Artykuł 24.
O hersztach zbrodni.
Jeżeli kto z pomiędzy sprawców wspólnie zbrodnię, popełniaiących, innym powagą rzeczywistey lub
przywłaszczoney zwierzchności albo należnego mu z innych względów uszanowania do spełnienia zbrodni
przewodniczył, lub za pomocą takowey powagi wykonaniem zbrodni kierował, ten uważny iest za Dowódcę
czyli Herszta zbrodni.

Artykuł 25.
O usiłowaney zbrodni.
Przedsięwzięcie przygotowawczych środków, czyli usiłowanie wykonania zbrodni, skoro przez
zewnętrzne czyny obiawione zostały, i ieżeli sprawca zbrodnie iuż wykonywać zaczął, lecz tylko
niemoc, przypadek, lub nieprzewidziane obce przeszkody zupełnemu zbrodni spełnieniu tamę położyły,
iako same dokonanie zbrodni uważane bydź powinny.

Artykuł 26.
O myśli złe, czyli o zły zamiar bez czynów zewnętrznych lub bez umyślnego opuszczenia tego co prawo
przepisuie, nikt do odpowiedzialności pociąganym bydź nie może: iednako-woż obiawienie myśli w
sposobie pogróżek, niespokoynością, szkodą lub zgorszeniem nabawić mogących, karę za sobą
pociąga.DZIAŁ II
O karach w ogólności
Artykuł 27.
Kary śmierci.
Kara śmierci będzie przez ucięcie głowy, lub przez powieszenie na szubienicy wykonaną.

Artykuł 28.
Popełniaiący morderstwo na osobach, względem których szczególne maią obowiązki, prowadzeni bydź
maią w ubiorach czarnych na mieysce śmierci.

Artykuł 29.
Rozbóynicy, rabusie, podpalacze i złodzieie na śmierć skazani, na szubienicy wieszani bydź maią z
wyłączeniem kobiet, na których kary śmierci zawsze przez ucięcie głowy wykonywane będą.

Artykuł 30.
Kary więzienia.
Więzienie za zbrodnie iest dwoiakie: więzienie ciężkie i więzienie warowne; w pierwszem zbrodniarze
od lat 3. do 10, w drugiem od lat 10. do 20. lub na całe życie zamykani będą.

Artykuł 31.
Kara więzienia warownego.
Skazani na więzienie warowne będą mieć głowy ogolone, nosić maią ciężkie kaydany, do taczek
przykuci pod czas roboty, w ochydne ubiory przybrani, dwa dni ciepłą lecz niemięsna potrawą, a
trzeci dzień chlebem i wodą żywieni będą, łoże mieć maią z samych tarcic, bez żadnego posłania, i
użyci bydź powinni do prac nayprzykrzeyszych zewnętrznych lub wewnętrznych, ile ich stan zdrowa i
sił dozwoli.

Artykuł 32.
Kara więzienia ciężkiego.
Skazani na zamknięcie w więzieniu ciężkiem, nosić będą na nogach mniey ciężkie kaydany, ubiory
proste, ile bydź może iednostayne, żywieni będą raz ieden na dzień ciepłą lecz niemięsną potrawą, a
raz w tydzień, to iest dzień piątkowy chlebem i wodą; łoże mieć będą na słomie, bez żadnego innego
posłania, i użyci bydź maią do prac zewnętrznych lub wewnętrznych, ile ich stan zdrowia i sił
dozwoli.

Artykuł 33.
O robotach kobiet.
Kobiety maią bydź także używane do prac, nietylko wewnętrznych ale i zewnętrznych, siłom ich płci
odpowiadaiących, lecz osobno od męszczyzn, i ze wszelką przeciw zgorszeniu ostrożnością.

Artykuł 34.
Zaostrzenia kary więzienia warownego.
Kara więzienia warownego może bydź zaostrzoną:

a. Pręgierzem.

b. Piętnowaniem,

c. Przykuciem na łańcuchu.

d. Zamknięciem w mieyscu, od wszelkiego społeczeństwa ludzi odrębnem; nakoniec

e. Wygnaniem z kraiu.

Artykuł 35.
Zaostrzenia kary więzienia ciężkiego.
Kara więzienia ciężkiego może bydź zaostrzona:

a. Przykuciem na łańcuchu.

b. Zamknięciem w mieyscu od wszelkiego społeczeństwa ludzi odrębnem; nakoniec

c. Wygnaniem z kraiu.

Artykuł 36.
Pręgierz.
Pręgierz iest wystawienie na widok publiczny skazanego, ciężkiemi żelazami na rękach i nogach
okutego, wśród straży w mieyscu publicznem do tego przeznaczonem, na wyniesionem rusztowaniu, przez
trzy po sobie następuiące dnie, co dzień po godzinie. Zbrodnia równie iak i wymierzona na nią kara,
maią bydź na tablicy na słupie powieszoney, krótko, wyraźnie i czytelnie opisane.

Zaostrzenie to w tych tylko przypadkach mieysce mieć powinno, na które wyraźnie prawem iest
przepisane.

Artykuł 37.
Piętnowanie.
Piętnowanie ma bydź uskuteczniane na lewey łopatce skazanego literą P. to iest w Polsce, i literą
początkową mieysca Sądu wyrok wykonywaiącego. Zaostrzenie to tak na cudzoziemcach iako i na
kraiowych płci oboiey, tam tylko ma mieysce, gdzie prawem wyraźnie iest przepisane.

Artykuł 38.
Przykucie na łańcuchu.
Przykucie na łańcuchu, ma bydź uskutecznione, nie inaczey iednak iak za rękę lub za nogę , do
ściany, do kamienia, lub do pnia, tak iednak aby skazany mógł cztery kroki postąpić, stać, siedzieć,
i leżeć.

Artykuł 39.
Zaniknięcie w mieyscu osobnem.
Zamknięcie w mieyscu od społeczeństwa ludzi odrębnem, na tem zależy, aby więzień sam ieden w
więzieniu osobnem, kaydanami ciężkiemi obciążony, i na łańcuchu przykuty, był zamknięty; aby prócz
osób do dozoru należących, nikt z nim widzieć się i rozmawiać nie mógł. Robota i przechadzka
wewnątrz tylko murów więzienia, i to samemu więźniowi pod ścisłą strażą może bydź dozwolona.

Artykuł 40.
Wygnanie z kraiu.
Wygnanie z kraiu może tylko przeciwko skazanym cudzoziemcom po wypełnioney karze więzienia
nastąpić.

Artykuł 41.
Skutki kar.
Kara więzienia warownego lub więzienia ciężkiego, pociąga za sobą iako skutek nieodłączny karę
robot przymuszonych zewnętrznych lub wewnętrznych, w miarę sił fizycznych skazanego.

Artykuł 42.
Wyrok prawomocny na karę śmierci lub dożywotniego więzienia, pociąga za sobą śmierć cywilną, a
zatym pozbawienie skazanego, wszelkiego używania praw cywilnych, praw politycznych, urzędów i
zaszczytów obywatelskich.

Artykuł 43.
Kary więzienia warownego na czas pewny, pociągaią za sobą utratę na zawsze praw politycznych,
urzędów, praw i zaszczytów obywatelskich, tudzież zawieszenie w prawach cywilnych przez czas
uwięzienia.

Artykuł 44.
Śmierć cywilna, lub utrata praw politycznych i zaszczytów obywatelskich stosownie do art. 43. nie
rozciąga się ani do niewinney żony lub męża, ani do niewinnego potomstwa; tem mniey do innych
wstępnych lub pobocznych krewnych albo powinowatych skazanego. Wszystkie nawet czynności cywilne
przed ogłoszeniem wyroku prawomocnego nastąpione, dla późniey osądzoney utraty lub zawieszenia praw
cywilnych, ważności swey nie utracaią.

Artykuł 45.
Kary więzienia ciężkiego pociągaią za sobą zawieszenie w prawach politycznych i cywilnych przez
przeciąg kary. Co zaś do praw politycznych, naywiecey na drugie tyle czasu, ile kara trwała; tudzież
utratę zaszczytów osobistych, i urzędów kraiowych.

Artykuł 46.
Skazani na więzienie warowne i na zamknięcie w więzieniu ciężkiem, odddani będą po ukończeniu przez
nich więzienia pod dozór policyi naydłużey na drugie tyle czasu, ile kara więzienia trwała.

Artykuł 47.
Skazani na iakążkolwiek karę, ponosić będą koszta sądowe, sami lub wspólnie z innemi za też same
zbrodnie osądzonemi, nie odwołuiąc się ieden do drugiego, stosownie do postanowienia sądu.
Jednakowoż wynagrodzenia cywilne, maią pierwszeństwo przed kosztami sądowemi, gdyby maiątek na
zaspokoienieszkód i kosztów nie wystarczał.

Artykuł 48.
Ograniczenia samowolności Sędziego w wymiarze kar.
Kara za iakążkolwiek zbrodnię nie może bydź ani łagodnieyszą, ani ostrzeyszą nad taką, iaką prawo
ninieysze wyraźnie przepisuie.

Artykuł 49.
Równie nie może żaden inny rodzay kary bydź na winowaycę wymierzony, iak tylko ten, który
ninieyszem prawem iest przepisany. Ugoda winowaycy z uszkodzonym, i przebaczenie obrazy nie znosi
ani zmienia postanowioney ninieyszem prawem kary.

Artykuł 50.
O zbiegu kilku zbrodni razem.
Jeżeli sprawca kilka rozmaitych zbrodni popełnił, kara na ten rodzay zbrodni wymierzoną bydź ma,
który naysurowszą za sobą pociąga; uważaiąc iednakowoż inne popełnione zbrodnie iako powody
zaostrzenia kary.

Artykuł 51.
O zbiegu zbrodni z występkami.
Te same prawidło ma bydź zachowane, w przypadkach zbiegu zbrodni z iednym lub więcey występkami.

Artykuł 52.
Popełnienie zbrodni po występkach.
Gdy skazany iuż raz za ieden lub więcey występków, popełnił zbrodnie, w miarę wielkości
poprzedzaiących występków, lub następnie popełnionej zbrodni, zasłużył na zaostrzenie kary,

Artykuł 53.
Powtórzenie zbrodni zasługuiących na karę więzienia ciężkiego.
Gdy skazany iuż raz za zbrodnię, popełni potem drugą pociągającą za sobą więzienie ciężkie, skazany
będzie na naydłuższe więzienie w stopniu kary na tęż drugą zbrodnię przepisaney. A gdyby taż druga
zbrodnia naydłuższą karę w stopniu za sobą pociągała, dodane będą naysurowsze zaostrzenia więzienia
ciężkiego, Za popełnieniem trzeci raz zbrodni pociągaiącey za sobą karę więzienia ciężkiego,
winowayca ma bydź skazany na więzienie warowne, do czasu pewnego. Za czwartym razem popełnioney
zbrodni
zasługuiącey na karę więzienia ciężkiego, skazany będzie na więzienie na całe życie warowne. A
gdyby z więzienia takowego umknąć potrafił i w czasie ucieczki zbrodni się dopuścił, skazany będzie
na śmierć.

Artykuł 54.
Powtórzenie zbrodni zasługuiących na karę więzienia warownego.
Gdy skazany iuż raz za zbrodnię, popełni drugą ściągaiącą nań karę więzienia warownego do czasu
pewnego, zamknięty zostanie na całe życie w więzieniu warownem. Jeżeli druga zbrodnia podlega karze
więzienia warownego na całe życie śmiercią ukarany bydź powinien.

Artykuł 55.
Oprócz tego, zbrodniarze za powtarzanie zbrodni skazani, na plecach ubioru swego nosić maią
przyszytą tablicę odmiennego koloru, z wyrazem liczby powtórzonego ukarania. Ci za co będąc iuż
dawniey karanemi, następnie do więzienia warownego na całe życie skazani zostali, nosić będą przy
szyty do ubioru swego powróz na szyi iako znak, iż za dopuszczeniem, się ieszcze raz zbrodni, śmierć
ich czeka.DZIAŁ III.
O powodach zaostrzenia kary.
Artykuł 56.
Powody zaostrzenia kar w ogólności.
W ogólności; im doyrzalsza iest rozwaga winowaycy, im rozmyślniejsze przygotowanie do zbrodni, im
znacznieysza z teyże wynika szkoda, im większe zagraża niebezpieczeństwo, im mniey ostrożności
naprzeciw zbrodni użyć było można, im mniey oporu ze strony uszkodzonego zbrodniarz obawiać się
mógł, im więcey nakoniec obowiązków zgwałcił; tem cięższa iest zbrodnia.

Artykuł 57.
Powody zaostrzenia w szczególności.
W szczególności, powodem iest do zaostrzenia kary:

a. Kiedy złoczyńca więcey zbrodni różnego rodzaiu popełnił (iak się to iuż wyżey w art. 50. rzekło).

b. Jeżeli innych do zbrodni uwiódł, lub ieżeli był hersztem albo podżegaczem zbrodni przez więcey
osób popełnioney.DZIAŁ IV.
O powodach złagodzenia kary.
Artykuł 58.
Powody łagodzenia kar.
Powody łagodzące kary, tak zewzględem na stan osoby obwinionego, iakoteż ze względu na istotę
czynu, szczególniey są następuiące:

a. Gdy sprawca lat 21. nie ukończył.

b. Jeżeli z natury iest niedołężnego umysłu, lub gdy wychowanie iego moralne bardzo zaniedbane było.

c. Gdy przed popełnieniem zbrodni życie nienaganne prowadził.

d. Gdy obwiniony,  podżeganiem, boiaźnią lub posłuszeństwem uwiedziony, zbrodni się dopuścił.

e. Gdy obwiniony, gwałtownem poruszeniem umysłu ze zwykłey ludziom czułości pochodzącem , uniósł
się do popełnienia zbrodni.

f. Gdy bardziey przez daną sobie niedbalstwem drugich sposobność do wykonania zbrodni zachęconym
został, niżeli z poprzednio ułożonego zamiaru takowey dopuścić się postanowił.

g. Gdy sprawca z przyczyny dotkliwie dokuczaiącey mu nędzy, fizyczney niemocy, lub braku sposobu
utrzymania życia, popełnił zbrodnie.

h. Gdy obwiniony zrządzoną szkodę wynagrodzić, lub dalsze oneyże złe skutki z czynną gorliwością
odwrócić usiłował.

i. Gdy mogąc łatwo uniknąć lub ukrytym zostawać, sam się pod Sąd oddał, i zbrodnię szczerze wyznał.

k. Gdy zbrodnię odkrył, sprawców oneyże lub wspólników wydał, i do uięcia onych środki wskazał.

l. Jeżeli z przyczyny przedłużonego sądowego badania mimo własnej winy, dłużey w areszcie zostawał.

m. Gdy od zamierzonego, usiłowanego, lub rozpoczętego iuż przez siebie wykonania zbrodni, z
własnych pobudek dobrowolnie odstąpił.

n. Jeżeli sprawca od wyrządzenia większey szkody do którey miał sposobność, dobrowolnie się
wstrzymał.

o. Jeżeli szkoda ze zbrodni wynikła iest mała, lub ieżeli uszkodzony zupełnie odzyskał
wynagrodzenie.DZIAŁ V.
O zastosowaniu zaostrzaiących i łagodzących powodów przy wymierzaniu kar.
Artykuł 59.
Zastosowanie powodów zaostrzaiących i łagodzących do wymiaru kar.
Jeżeli obok powodów zaostrzaiących są powody łagodzące kary, natenczas stosunek iednych z drugiemi,
i przewaga iednych nad drugiemi, stanowić będą przeciąg kary między stopniami prawem przepisanemi,
tudzież zaostrzenie lub złagodzenie kary.

Artykuł 60.
Ograniczenie samowolności Sędziego przy zaostrzeniu kar.
Dla zachodzących powodów zaostrzenia kary, ani rodzay wyznaczony na każdą zbrodnię ninieyszem
prawem kary, zmienionym, ani czas kary nad wymiar ninieyszem prawem na każdą zbrodnię przepisany,
przedłużony bydź nie może.

Artykuł 61.
Środki ulżenia kar dla powodów łagodzących.
Dla zachodzących powodów złagodzenia kary, ani rodzay wyznaczoney na każdą zbrodnię ninieyszem
prawem kary, zmienionym, ani czas kary niżey wymiaru ninieyszem prawem na każdą zbrodnię
przepisanego, skróconym bydź nie może, środki ulżenia oneyże niżey stopnia, są wskazane w
postępowaniu sądowem karnem.DZIAŁ VI.
O zbrodniach w szczególności.
Artykuł 62.
Podział zbrodni w szczególe.
Zbrodnie albo zagrażaią bezpośrednio powszechnemu bezpieczeństwu społeczeństwa cywilnego w
publicznych onegoż urządzeniach; albo naruszaią bezpieczeństwo ludzi poiedyńczo uważanych, na
osobach, maiątku, wolności, sławie lub w innych prawach.

Artykuł 63.
Szczególne rodzaie zbrodni.
Rodzaie zbrodni są następuiące:

1. Zbrodnie Stanu.

2. Obraza religii.

3. Bunt i rozruch.

4. Gwałt publiczny.

5. Nadużycie władzy w urzędzie.

6. Fałszowanie monet publicznych i papierów kredytowych.

7. Zgwałcenie niewiasty, tudzież uwiedzenie i użycie cielesne osoby 14 lat niemaiącey.

8. Morderstwo i zabóystwo.

9. Spędzenie, płodu.

10. Porzucenie dziecka.

11. Ciężkie skaleczenie.

12. Podpalanie.

13. Kradzież i przeniewierzenie się.

14. Rabunek.

15. Oszustwo, fałsz i krzywoprzysięstwo. .

16. Potwarz.

17. Wielożeństwo.

18. Danie zbrodniarzom pomocy.DZIAŁ VII.
O zbrodniach Stanu.
Artykuł 64.
Zbrodnie Stanu.
Zbrodnie Stanu są:

a. Obraza Maiestatu,

b. Rokosz.

c. Zdrada kraiu.

Artykuł 65.
Obraza Maiestatu.
Obrazą Maiestatu są: zamach, spisek lub targnienie się na życie, zdrowie lub wolność Panuiącego, i
takowa zbrodnia śmiercią z zaostrzeniem w artyk. 28. przepisanem karaną będzie.

Artykuł 66.
Obraza członków familii Panuiącego.
Targnienie się na życie lub wolność którego z członków familii Panującego pociąga za sobą karę
śmierci.

Artykuł 67.
Rokosz i zdrada kraiu.
Rokosz maiący za cel zmianę dynastyi panuiącey, obalenie Rządu kraiowego, obalenie lub
przeistoczenie konstytucyi królestwa, tudzież zdrada kraiu dążące do sprowadzenia lub pomnożenia
niebezpieczeństwa kraiowi zewnątrz zagrażaiącego, czy kto iawnie lub potaiemnie, poiedyńczo lub w
związku, knowaniem, radą lub własnemi czyny, z użyciem lub bez użycia broni, udzielaniem stosownych
do celu taiemnic lub układów, podburzeniem, zaciąganiem, szpiegowaniem, wspieraniem, takowe zbrodnie
przedsiębierze
lub wykonywa, iako zbrodnie Stanu uważane będą.

Artykuł 68.
Kara na wykonanie i usiłowanie
Wyszczególnione dopiero zbrodnie Stanu, chociażby nie wzięły ieszcze zamierzonego skutku, skoro
tylko usiłowanie (art. 25) nastąpiło, śmiercią tak jak samo ich wykonanie karane będą.

Artykuł 69.
Usiłowanie odległe.
Jeśliby usiłowanie uknowania zbrodni Stanu w pierwiastkowym swym zawiązku lub w początkowych
układach odkryte zostało, i żadnego złego nie zrządziło skutku, sprawcy na karę więzienia warownego
od lat 10 do 20 zasłużyli.

Artykuł 70.
Współsprawcy.
Współsprawcy czynnie wraz z sprawcami głównemi przykładaiący się do spełnienia takowych zbrodni,
tak jak sami sprawcy karani bydź maią.

Artykuł 71.
Wspólnicy i uczestnicy.
Wszyscy wspólnicy i uczestnicy w art. 21 i 22 opisani, karze więzienia warownego od lat 10 do lat
20 ulegać powinni.

Artykuł 72.
Nieprzeszkadzaiący.
Maiący łatwość przeszkodzenia dokonaniu lub dalszemu postępowaniu zbrodni Stanu, którzyby bez obawy
własnego niebezpieczeństwa umyślnie takowego przeszkodzenia zaniedbali, więzieniem ciężkiem od lat 6
do 10. karanemi bydź maią.

Artykuł 73.
Niedonoszący.
Podobney karze ulegać będą ci, którzyby mieli wiadomość o knowaniu zbrodni Stanu, iednakowoż
zwierzchności z umysłu donieść o tem zaniedbali, wyiąwszy gdyby się z okoliczności okazało; iż z
opuszczonego doniesienia żadnych szkodliwych skutków obawiać się nie było powodu,

Artykuł 74.
Wyjęcie krewnych i powinowatych od obowiązku doniesienia.
Jeżeli iednakowoż sprawca zbrodni Stanu iest małżonkiem, nawet rozwiedzionym, krewnym wstępnym lub
zstępnym, bratem lub siostrą, albo powinowatym w tych samych stopniach osoby niedonoszącey, osoba
niedonosząca nie będzie wprawdzie ulegać wyż wymienioney karze, lecz może bydź przez wyrok sądu
oddana pod dozór policyi przez czas pewny, niedłuższy iednak nad lat 10.

Artykuł 75.
Dobrowolnie odstępuiący od tych zbrodni.
Ci którzyby wdawszy się w związki taiemne celem knowania zbrodni Stanu, późniey żałuiąc swego
kroku, o członkach spisku, tudzież o ich zamachach, zamiarze i przedsięwzięciach zwierzchności
wtenczas donieśli, gdy ieszcze były ukryte, i gdy złym skutkom zapobiedz było można, takowym
przebaczona będzie kara, tudzież zapewnione zamilczenie o uczynionem doniesieniu ieżeli to
doniesienie udowodnili; ieżeliby zaś nie udowodnili, natenczas wyiawionemi bydź maią.

Artykuł 76.
Szpiegi.
Co się tyczy szpiegów obcych w czasie woyny, tych osądzanie i ukaranie do sądów wojskowych
należy.DZIAŁ VIII.
O zbrodniach obrazy religii.
Artykuł 77.
Obraza religii iest zbrodnią.
Obraza religii uważana iest wtenczas za zbrodnię, gdy takową obrazą dany został powód do
zgorszenia, lub powszechnego niebezpieczeństwa.

Artykuł 78.
Przypadki następuiące stanowią obrazę religii:

a. Jeżeli kto publicznie mową, pismem lub uczynkiem przeciwko Bogu bluźni.

b. Jeżeli kto zwyczaynym obrządkom, któreykolwiek bądź w kraiu religii, gwałtowne przeszkody czyni,
gwałtownie sprzeciwia się, lub przez obelżywe obeyście się z rzeczami religii poświęconemi, przez
mowy, czyny i pisma publiczne religią na wzgardę wystawia.

Artykuł 79.
Kara.
Kara na takową zbrodnię iest więzienie ciężkie od lat 3 do lat 6. która w miarę złośliwości sprawcy
i niebezpieczeństwa wynikającego do lat 10 przedłużoną bydź może.DZIAŁ IX.
O zbrodniach buntu i rozruchu.
Artykuł 80.
O buncie.
Skupienie się wielu osób czemkolwiek uzbroionych, dla uczynienia gwałtownego oporu przeciw
zwierzchności, czyli to celem takowego oporu było wymuszenie czegoś od zwierzchności, czy wyłamanie
się od iakowych powinności, czy udaremnienie urządzeń, czyli też zamieszanie iakimkolwiek sposobem
spokoyności publicznej, iest zbrodnią buntu.

Artykuł 81.
Należący do buntu.
Podobnież każdy za należącego do buntu uważany bydź ma, który czy to w samem zaczęciu się, czyli
też w dalszym onegoż postępie, w tym samym zamiarze do takowey zgrai się przyłączył.

Artykuł 82.
Kara.
Ci którzyby osobom zwierzchniczym, lub strażom do uśmierzenia niespokoyności i buntu przybyłym,
uporczywie opierać się odważyli, na karę więzienia ciężkiego od lat 3 do lat 6. a ieśliby byli razem
podżegaczami lub hersztami, na karę tegoż więzienia od lat 6 do lat 10 zasłużyli.

Artykuł 83.
Oprócz przypadku w powyższym art. wspomnionego, podżegacze i herszty buntu więzieniem ciężkiem od
lat 3 do lat 6., inni współwinowaycy stosownie do niebezpieczeństwa i zrządzoney szkody, iako też
stosownie do większego lub mnieyszego przyłożenia się do zbrodni, podług księgi II. prawa
ninieyszego karani bydź maią.

Artykuł 84.
O innych zbrodniach wśród buntu.
Gdyby iednak w czasie buntu nastąpiło zabóystwo, znaczna szkoda, lub inne zdarzyły się zbrodnie;
naówczas należący do buntu więzieniem ciężkiem od lat 6 do lat 10. herszty i podżegacze więzieniem
warownem od lat 10 do 20. bezpośredni zaś sprawcy szczególnych zbrodni, podług art. 50 i 51
ninieyszego prawa karani bydź winni.

Artykuł 85.
O rozruchu.
Jeżeli przy skupieniu się osób z iakiegokolwiekbądź powodu wynikłem, przez uporczywe sprzeciwianie
się, poprzedzaiącym zwierzchności napomnieniom, i ziednoczenie rzeczywiście gwałtownych środków,
zaburzenie tak dalece posunięte zostanie, iż dla przywrócenia spokoyności i porządku użycie
nadzwyczayney siły staie się nieodzownem, natenczas iest rozruch, i każdy należy do tey zbrodni, kto
tylko iakimkolwiek sposobem w tym samym zamiarze do takowego kupienia się przykłada.

Artykuł 86.
Kara.
Herszty i podżegacze rozruchu więzieniem ciężkiem od lat 6. do lat 10;  przy wielkim zaś stopniu
niebezpieczeństwa i złośliwości układów, tudzież w razie zdarzonych w rozruchu zaboystwa, znaczney
szkody, lub inney zbrodni, więzieniem warownem od lat 10 do lat 20. a bezpośredni sprawcy
szczególnych zbrodni, podług art. 50. i 51. ninieyszego prawa karani bydź maią.

Artykuł 87.
Odesłanie do księgi II.
Inni współwinowaycy rozruchu podług przepisów księgi II. karani bydź powinni.DZIAŁ X
O zbrodniach gwałtu publicznego
Artykuł 88.
O porwaniu człowieka.
Pierwszy przypadek.

Ktokolwiek człowieka podstępem lub gwałtem porywa, w celu oddania go mimo iego woli w moc
zagraniczney władzy, ten popuszcza się zbrodni gwałtu publicznego.

Artykuł 89.
Kara.
Zbrodnia ta ściąga na siebie karę więzienia ciężkiego od lat 3 do lat 6. Jeżeli zaś porwany był
narażony na niebezpieczeństwo życia, lub na trudność odzyskania wolności, kara więzienia warownego
od lat 10 do 20 na porywaiącego wymierzona, bydź powinna.

Artykuł 90.
Werbowanie do obcego woyska i koczowanie ludzi.
Drugi przypadek:

Kto żołnierzy tuteyszo-kraiowych do woyska obcego zaciąga, ten dopuszcza się także zbrodni gwałtu
publicznego, za którą kara więzienia ciężkiego od lat 6 do lat 10 postanawia się.

Równie i ten, który koczuie czyli zaciąga mieszkańców kraiowych do woyska obcego, więzieniem
ciężkiem od lat 3 do lat 6 karany bydź powinien.

Artykuł 91.
Ktoby namawiał, i pomagał mieszkańcom tuteyszo-kraiowym do wyniesienia się za granicę bez wiedzy
zwierzchności w celu usadowienia się w kraiu obcym, ten podług księgi II. prawa ninieyszego karany
bydź ma.

Artykuł 92.
Porwanie kobiet i małoletnich.
Trzeci przypadek.

Kto kobietę mimo iey woli, bądź w celu żenienia się z nią, bądź w myśli dogodzenia cielesney
namiętności, podstępem lub gwałtem porywa; lub kto mężowi żonę, chociaż z iey zezwoleniem, tudzież
rodzicom dziecko, osobę małoletnią z pod władzy opiekuna, nauczyciela, lub dozór nad nią maiącego,
podstępem lub gwałtem porywa, czyli sprawca dopiął zamiaru lub nie, popełnia równie zbrodnię gwałtu
publicznego.

Artykuł 93.
Kara.
Kara za porwanie osoby mimo iey woli, lub za porwanie osoby wieku dziecinnego, w miarę użytych do
spełnienia zbrodni środków zamierzonych, lub wynikłych złych skutków, iest wiezienie ciężkie od lat
3 do lat 10.

Artykuł 94.
Jeżeli osoba porwana była wprawdzie małoletnią, lecz wieku przechodzącego lat 18 i porwanie z iey
zezwoleniem nastąpiło, porywaiący stosownie do księgi II. karanym będzie.

Artykuł 95.
Czwarty przypadek.

Kto sam lub w towarzystwie na dom albo mieszkanie drugiego z bronią nachodzi i tamże na osobie
posiadacza, na domownikach, lub wreszcie na rzeczach gwałtowności się dopuszczą, czy to dla
pomszczenia się za krzywdę, czyli w celu dogodzenia swey zawziętości lub nienawiści, czyli nakoniec
dla osiągnienia mszczonych praw, ten na karę ciężkiego więzienia od lat 3 do 6 zasłużył; ieżeli się
zaś razem inney zbrodni któraby większą pociągała karę dopuścił, w takim razie zastosowany bydź
powinien
przepis prawa ninieyszego w artykule 50 i 51.

Artykuł 96.
Wspólnicy tey zbrodni podług przepisów księgi II. karani będą.DZIAŁ XI
O zbrodniach nadużycia władzy w urzędzie.
Artykuł 97.
Nadużycie władzy w urzędzie.
Kto w urzędzie powierzoney mu władzy w celu szkodzenia komu iakimkolwiek sposobem nadużywa czyli do
tego uwiódł się chęcią zysku, czyli namiętnością lub iakimkolwiek innym ubocznym widokiem, ten
popełnia nadużycie władzy w urzędzie.

Artykuł 98.
Staie się zbrodnią.
Jeżeli urzędnik nadużyciem swey władzy wbrew konstytucyi i prawu zrządził znakomitą szkodę, bądź na
maiątku, bądź na sławie, ciele, wolności, lub w prawach drugiego, i ieżeli z szczególną złością i
przewrotnością postępował, na ówczas użycie takowe staie się zbrodnią w przypadkach następuiących:

A. Gdy Minister Naczelnik Wydziału podpisuje postanowienie Królewskie lub Namiestnika Królewskiego
przeciwne ustawie konstytucyiney i prawom.

B. Gdy Minister Naczelnik Wydziału tudzież Członek Kommissyy Rządowych podpisuje lub wydaie
urządzenia sprzeciwiaiące się przepisom ustawy konstytucyiney, statutom organicznym, prawom,
postanowieniom Królewskim lub Namiestnika Królewskiego.

C. Gdy Sędzia lub inny iakikolwiek bądź urzędnik albo zwierzchnik od prawego i sumiennego pełnienia
obowiązków swego urzędu odwieśdź się daje.

D. Każdy urzędnik, który w rzeczach urzędowych nieprawdę poświadcza;

E. Który powierzoną sobie w urzędzie taiemnicę z niebezpiecznym skutkiem wyiawia; kto powierzony
swemu urzędowemu dozorowi dokument niszczy, lub wbrew obowiązkom urzędu, drugiemu go udziela.

F. Obrońca lub inny przysięgły pełnomocnik, na szkodę strony która mu obronę swoią powierzyła,
sporządzaniem prawnych pism radą lub czynami przeciwney strome dopomagaiący.

Artykuł 99.
Kara.
Takowe zbrodnie podlegaią karze więzienia ciężkiego od lat 3. do lat 10.

Artykuł 100.
Odesłanie do księgi II.
Inne pomniejsze nadużycia władzy w urzędzie, pod przepisy księgi II. prawa ninieyszego należą.DZIAŁ